Առնո Բաբաջանյանի հուշարձանը Երևանում․ երաժշտության և արվեստի յուրօրինակ խորհրդանիշ

 

Երևանի կենտրոնում կան բազմաթիվ վայրեր, որոնք առանձնանում են իրենց պատմությամբ, ճարտարապետությամբ և մշակութային նշանակությամբ։ Դրանցից մեկն էլ Առնո Բաբաջանյանի հուշարձանն է, որը գտնվում է Կարապի լճի հարևանությամբ՝ Թումանյան փողոցի հատվածում։ Այս հուշարձանը գրավում է անցորդների ուշադրությունը ոչ միայն իր արտասովոր տեսքով, այլև այն մեծանուն երաժշտի հիշատակով, որին նվիրված է։

Ինձ համար նման վայրերն առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունեն, քանի որ դրանց միջոցով կարելի է ավելի լավ ճանաչել մեր քաղաքի մշակութային կյանքը և այն մարդկանց, որոնք իրենց ստեղծագործություններով կարևոր հետք են թողել հայ ժողովրդի պատմության մեջ։

Ո՞վ էր Առնո Բաբաջանյանը

Առնո Բաբաջանյանը (1921–1983) հայ անվանի կոմպոզիտոր և դաշնակահար էր, որի ստեղծագործությունները ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։ Նա հայ երաժշտական արվեստի այն ներկայացուցիչներից է, որոնց անունը կապված է տաղանդի, ստեղծագործական համարձակության և երաժշտական հարուստ ժառանգության հետ։

Բաբաջանյանի երաժշտությունն առանձնանում է հուզականությամբ, արտահայտիչ մեղեդիներով և տարբեր երաժշտական ուղղությունների ինքնատիպ համադրությամբ։ Նրա ստեղծագործություններում կարելի է նկատել դասական երաժշտության ավանդույթների, ջազային տարրերի և ժամանակակից երաժշտական մտածողության ազդեցությունը։

Կոմպոզիտորի արվեստը հետաքրքիր է նրանով, որ նրա երաժշտությունը կարողանում է փոխանցել մարդկային տարբեր զգացմունքներ՝ ուրախությունից ու ոգևորությունից մինչև թախիծ և խորը ապրումներ։ Հենց այդ արտահայտչականությունն է նրա ստեղծագործությունները դարձրել սիրված և ճանաչելի։

Հուշարձանի ստեղծման պատմությունը

Առնո Բաբաջանյանի հիշատակին նվիրված հուշարձանը Երևանում բացվել է 2003 թվականին։ Քանդակի հեղինակը հայ քանդակագործ Դավիթ Երևանցին է։

Հուշարձանն առանձնանում է իր ոչ սովորական գեղարվեստական լուծմամբ։ Բաբաջանյանը պատկերված է լայն բացված ձեռքերով և արտահայտիչ դիրքով, որը քանդակին հաղորդում է շարժման ու էներգիայի տպավորություն։ Այն տարբերվում է ավանդական հուշարձաններից, որոնցում հայտնի մարդկանց հաճախ ներկայացնում են ավելի զուսպ և հանդիսավոր դիրքով։

Այս դեպքում քանդակի ձևն ասես ընդգծում է կոմպոզիտորի ստեղծագործական խառնվածքը։ Նրա կերպարը դիտելիս կարելի է պատկերացնել երաժշտի ներշնչանքը, երաժշտության հանդեպ ունեցած սերը և ստեղծագործական ազատությունը։

Իմ կարծիքով՝ հուշարձանի ամենահետաքրքիր առանձնահատկությունն այն է, որ այն պարզապես չի ներկայացնում հայտնի մարդու արտաքին կերպարը։ Քանդակի միջոցով փորձ է արվել արտահայտել նաև նրա արվեստի բնույթը՝ զգացմունքային, ուժեղ և հիշվող։

Հուշարձանը Երևանի կենտրոնում

Հուշարձանը գտնվում է Երևանի աշխույժ հատվածներից մեկում՝ Կարապի լճի հարևանությամբ։ Շրջակայքում կան զբոսանքի համար հարմար վայրեր, սրճարաններ և մշակութային նշանակություն ունեցող կառույցներ, ինչի շնորհիվ այս հատվածը հաճախ այցելում են ինչպես երևանցիները, այնպես էլ զբոսաշրջիկները։

Քաղաքի կենտրոնում զբոսնելիս դժվար չէ նկատել այս ինքնատիպ քանդակը։ Նրա արտահայտիչ ուրվագիծը տարբերվում է շրջապատող միջավայրից և շատերի համար դառնում լուսանկարվելու հետաքրքիր առիթ։

Հուշարձանի տեղադրությունն այն դարձնում է Երևանի առօրյայի մի մասը։ Մարդիկ կարող են անցնել նրա կողքով աշխատանքի գնալիս, ընկերների հետ հանդիպելիս կամ պարզապես քաղաքի կենտրոնում զբոսնելիս։ Միևնույն ժամանակ այն հիշեցնում է, որ Երևանը միայն ժամանակակից շենքերի և աշխույժ փողոցների քաղաք չէ, այլև հարուստ մշակութային ժառանգություն ունեցող մայրաքաղաք։

Ի՞նչ նշանակություն ունի հուշարձանը

Առնո Բաբաջանյանի հուշարձանը կարևոր է ոչ միայն որպես արվեստի գործ, այլև որպես հարգանքի արտահայտություն հայ երաժշտության մեծանուն ներկայացուցչի նկատմամբ։

Այն հիշեցնում է, որ մշակույթը պահպանվում է ոչ միայն գրքերի, ձայնագրությունների և համերգների միջոցով։ Հուշարձաններն էլ իրենց ուրույն դերն ունեն՝ հանրային տարածքներում պահպանելով նշանավոր մարդկանց հիշատակը և նոր սերունդներին ծանոթացնելով նրանց ժառանգությանը։

Այսպիսի վայրերը կարող են հետաքրքրություն առաջացնել հատկապես երիտասարդների շրջանում։ Անցնելով հուշարձանի կողքով՝ մարդը կարող է ցանկանալ ավելին իմանալ պատկերված երաժշտի մասին, լսել նրա ստեղծագործությունները և բացահայտել նրա ներդրումը հայ մշակույթի զարգացման գործում։

Բաբաջանյանի օրինակը ցույց է տալիս, որ արվեստի արժեքը չի սահմանափակվում այն ժամանակաշրջանով, երբ ստեղծվել է։ Եթե ստեղծագործությունն ունի հոգևոր և գեղարվեստական ուժ, այն շարունակում է ապրել մարդկանց հիշողության մեջ նաև տարիներ անց։

Ինչո՞ւ արժե այցելել այս վայր

Եթե որոշել եք զբոսնել Երևանի կենտրոնում, Առնո Բաբաջանյանի հուշարձանը կարող է դառնալ ձեր երթուղու հետաքրքիր կանգառներից մեկը։ Կարելի է միաժամանակ վայելել քաղաքի կենտրոնի մթնոլորտը, զբոսնել Կարապի լճի շրջակայքում և ծանոթանալ հայ մշակույթի կարևոր դեմքերից մեկի հիշատակին նվիրված քանդակին։

Ինձ համար այս հուշարձանի արժեքն այն է, որ այն միավորում է արվեստը, քաղաքի առօրյան և մշակութային հիշողությունը։ Այն հիշեցնում է, որ մեծ արվեստագետների թողած ժառանգությունը շարունակում է ապրել ոչ միայն նրանց ստեղծագործություններում, այլև այն վայրերում, որտեղ մարդիկ ամեն օր հիշում են նրանց անունները։

Առնո Բաբաջանյանի հուշարձանը Երևանի կենտրոնի ինքնատիպ մշակութային խորհրդանիշներից է։ Այն հնարավորություն է տալիս մի պահ կանգ առնել քաղաքի եռուզեռի մեջ և հիշել մի մարդու, որի երաժշտությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ արվեստի պատմության մեջ։