Նրա վերջին թռիչքը դարձավ պատմության ամենամեծ ավիացիոն առեղծվածներից մեկը
Մի թռիչք, երկու անհետացած մարդ և մի առեղծված, որի պատասխանը մինչ օրս ամբողջությամբ հայտնի չէ։
Այսօր մեր թիմով ուսումնասիրում էինք իրական դեպքերից մեկը, որը տասնամյակներ շարունակ հետաքրքրել է պատմաբաններին, հետազոտողներին և ավիացիայի սիրահարներին։ Տարբեր փաստերի, պատմական փաստաթղթերի ու վարկածների ուսումնասիրությունից հետո վերջապես եկանք ընդհանուր համաձայնության․ այս հետաքրքիր պատմությունն արժանի է ներկայացնելու մեր ընթերցողներին։
Խոսքը Ամելիա Էրհարթի մասին է՝ մի կնոջ, որը դարձավ ավիացիայի պատմության ամենահայտնի դեմքերից մեկը, բայց որի կյանքի վերջին էջը մնաց առեղծվածով պատված։
Կինը, որը համարձակվեց անել այն, ինչ շատերի համար անհնար էր թվում
Ամելիա Էրհարթը պարզապես օդաչու չէր։ Նա այն ժամանակաշրջանի խորհրդանիշներից էր, երբ ավիացիան դեռ մեծ ռիսկերի հետ էր կապված, իսկ կին օդաչուների հաջողություններին հաճախ թերահավատությամբ էին վերաբերվում։
1932 թվականին նա դարձավ առաջին կինը, որը միայնակ և առանց կանգառի հատեց Ատլանտյան օվկիանոսը։ Այդ թռիչքը նրան միջազգային ճանաչում բերեց և ամրապնդեց նրա դիրքը ավիացիայի պատմության մեջ։
Սակայն Էրհարթը չէր ցանկանում կանգ առնել արդեն գրանցած հաջողությունների վրա։ 1937 թվականին նա ձեռնամուխ եղավ նոր, ավելի հավակնոտ ծրագրի՝ ինքնաթիռով շուրջերկրյա ճանապարհորդության։
Նրա նպատակը պարզապես հեռավոր տարածություններ հաղթահարելը չէր։ Դա նաև փորձություն էր՝ ապացուցելու, թե որքան հեռու կարող է հասնել մարդը, երբ գիտելիքը, համարձակությունն ու նպատակասլացությունը միավորվում են։
Ճանապարհորդություն, որը գրեթե հասել էր ավարտին
1937 թվականի մայիսին սկսված շուրջերկրյա թռիչքի ընթացքում Էրհարթն ու նրա նավիգատոր Ֆրեդ Նունանը հազարավոր կիլոմետրեր անցան։ Նրանք թռչում էին երկշարժիչ Lockheed Electra ինքնաթիռով։
Հուլիսի 2-ին նրանք մեկնարկեցին Նոր Գվինեայի Լաե քաղաքից՝ նպատակ ունենալով հասնել Խաղաղ օվկիանոսում գտնվող փոքրիկ Հաուլենդ կղզի։ Այդ հատվածը մոտ 4,100 կիլոմետր էր, իսկ կղզին՝ այնքան փոքր, որ օվկիանոսի հսկայական տարածության մեջ այն գտնելը լուրջ նավիգացիոն խնդիր էր։
Կղզում նրանց ժամանմանը սպասում էր ԱՄՆ առափնյա պահպանության «Իտասկա» նավը, որը պետք է օգներ ռադիոկապի միջոցով։
Թռիչքը վտանգավոր էր նույնիսկ փորձառու անձնակազմի համար։ Վառելիքի պաշարները սահմանափակ էին, եղանակային պայմանները կարող էին խանգարել նավիգացիային, իսկ բաց օվկիանոսի վրայով երկարատև թռիչքի ընթացքում նույնիսկ փոքր սխալը կարող էր ճակատագրական լինել։
Եվ հենց այս ճանապարհին տեղի ունեցավ այն, ինչն առ այսօր չի ստացել վերջնական պատասխան։
Վերջին ռադիոհաղորդագրությունները
Թռիչքի ընթացքում Էրհարթը կապ էր հաստատում ցամաքային և ծովային կայանների հետ։ Սակայն ինքնաթիռի ու «Իտասկա» նավի միջև կապը լիարժեք ու հուսալի չէր։
Հաուլենդ կղզուն մոտենալու ժամանակ ռադիոհաղորդագրությունները ցույց էին տալիս, որ անձնակազմը փորձում էր որոշել իր գտնվելու վայրը, բայց կղզին դեռ չէր գտել։
Պատմական գրառումներում պահպանված վերջին հաղորդագրություններից մեկում Էրհարթը հայտնում էր, որ գտնվում են դիրքի որոշակի գծի վրա և շարժվում են հյուսիս ու հարավ։
Այդ հաղորդագրությունը կարևոր էր, բայց բավարար չէր նրանց ճշգրիտ տեղը որոշելու համար։
Դրանից հետո ինքնաթիռի և անձնակազմի հետ հուսալի կապ հաստատել այլևս չհաջողվեց։
Պատկերացրեք իրավիճակը․ հսկայական օվկիանոս, փոքրիկ կղզի, սահմանափակ վառելիք և երկու մարդ, որոնք փորձում են գտնել իրենց նպատակակետը՝ առանց վստահ լինելու, թե իրականում որտեղ են գտնվում։
Այդ պահից սկսած նրանց ճակատագիրը դարձավ պատմության ամենահայտնի ավիացիոն առեղծվածներից մեկը։
Փրկարարական մեծ որոնումները
Էրհարթի և Նունանի անհետացումից հետո սկսվեց լայնածավալ որոնողական գործողություն։ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերն ու առափնյա պահպանությունը ներգրավեցին նավեր և օդանավեր՝ ուսումնասիրելով օվկիանոսի հսկայական տարածքներ։
Չնայած մեծ ջանքերին՝ նրանց ինքնաթիռը կամ անձնակազմի գտնվելու վայրը հաստատող վճռորոշ ապացույց չհայտնաբերվեց։
1937 թվականի հուլիսին Էրհարթին և Նունանին պաշտոնապես հայտարարեցին անհետացած ծովում։
Բայց պատմությունն այստեղ չավարտվեց։ Տարիների ընթացքում ի հայտ եկան բազմաթիվ վարկածներ, նոր ենթադրություններ և որոնողական արշավներ, որոնք նպատակ ունեին բացահայտելու նրանց վերջին թռիչքի գաղտնիքը։
Ի՞նչ կարող էր իրականում պատահել
Այս դեպքի շուրջ շրջանառվող վարկածները բազմաթիվ են, սակայն կարևոր է տարբերել հաստատված փաստերը ենթադրություններից։
Առաջին վարկածը՝ վառելիքի սպառումը։
Սա ամենահիմնավորված բացատրությունն է։ Հնարավոր է՝ Էրհարթն ու Նունանը չկարողացան գտնել Հաուլենդ կղզին, շարունակեցին որոնել այն և ի վերջո ստիպված եղան վայրէջք կատարել օվկիանոսում։ Սակայն նրանց ինքնաթիռի վերջնական ճակատագիրը հաստատող ապացույց չկա։
Երկրորդ վարկածը՝ այլ կղզի հասնելը։
Որոշ հետազոտողներ ենթադրել են, որ նրանք կարող էին հասնել Խաղաղ օվկիանոսի մեկ այլ կղզի։ Այս գաղափարը երկար տարիներ քննարկվել է, սակայն այն նույնպես չի հաստատվել որպես վերջնական պատասխան։
Երրորդ վարկածը՝ գերեվարումը։
Գոյություն ունեն նաև պատմություններ, ըստ որոնց՝ օդաչուները կարող էին հայտնվել ճապոնական վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում։ Այնուամենայնիվ, պատմական փաստաթղթերի ուսումնասիրությունները չեն հաստատել այս վարկածը։
Մեր ուսումնասիրության ընթացքում ամենակարևոր եզրակացությունն այն է, որ հետաքրքիր վարկածը դեռ ապացույց չէ։ Առեղծվածը հասկանալու համար պետք է հիմնվել փաստաթղթերի, ռադիոհաղորդագրությունների և ստուգելի պատմական տվյալների վրա, այլ ոչ թե միայն գրավիչ պատմությունների։
Ինչո՞ւ է այս պատմությունը շարունակում հետաքրքրել մարդկանց
Ամելիա Էրհարթի պատմությունը միայն անհետացման մասին չէ։ Այն նաև մարդկային համարձակության, հետազոտության սահմանների և այն գնի մասին է, որը երբեմն պահանջում են մեծ նպատակները։
Նրա ձեռքբերումները փաստացիորեն փոխեցին հասարակության պատկերացումները կանանց հնարավորությունների մասին։ Իսկ վերջին թռիչքը հիշեցրեց, որ նույնիսկ մեծ փորձն ու վճռականությունը չեն կարող ամբողջությամբ վերացնել բնության և տեխնոլոգիայի հետ կապված վտանգները։
Այս պատմության ամենահետաքրքիր կողմն այն է, որ մենք գիտենք՝ երբ և որտեղից սկսվեց նրա վերջին թռիչքը, գիտենք՝ ինչ ուղղությամբ էր նա շարժվում և ինչ խնդիրների էր բախվել։ Բայց չենք կարող վստահորեն ասել, թե ինչ տեղի ունեցավ վերջին հաղորդագրությունից հետո։
Գուցե հենց այդ անորոշությունն է, որ այս դեպքը դարձնում է պատմականորեն նշանակալի։
Մեր վերջնական եզրակացությունը
Մեր թիմի ուսումնասիրած փաստերը ցույց են տալիս, որ Ամելիա Էրհարթի անհետացման ամենահավանական բացատրությունը նավիգացիոն դժվարությունների, կապի խնդիրների և վառելիքի սպառման համադրությունն է։ Սակայն առանց վճռորոշ ապացույցի հնարավոր չէ ամբողջությամբ վերականգնել վերջին թռիչքի ընթացքը։
Ավելի քան ութ տասնամյակ անց նրա անունը շարունակում է մնալ ավիացիայի պատմության ամենահայտնի առեղծվածներից մեկի կենտրոնում։
Եվ գուցե այս պատմության ամենակարևոր հարցը ոչ միայն այն է, թե ուր անհետացավ Ամելիա Էրհարթը, այլ նաև՝ ինչու է մարդկությունը շարունակում փնտրել նրա վերջին թռիչքի պատասխանը։
Իսկ դուք ի՞նչ եք կարծում․ Ամելիա Էրհարթն ու Ֆրեդ Նունանը պարզապես կորցրի՞ն իրենց ճանապարհը Խաղաղ օվկիանոսի վրայով, թե՞ վերջին թռիչքի ընթացքում տեղի ունեցավ մի բան, որի մասին մենք դեռ չգիտենք։